موجودات است ) و هم رحيم است ( كه به مقتضاى اين اسم و رحمت رحيميه ، مراحم و عناياتى خاص نسبت به اهل سعادت و سلاك راه حقيقت دارد ) و او هم عزيز است ( كه به مقتضاى اين اسم بر او رنگ لطف و عفو وجود و كرم تكيه مىزند و هر مستعدى را به آن چه شايستهء او است مىرساند ) و هم قهار است ( كه به مقتضاى اين اسم هر عاصى و متخلفى را كيفر مىدهد ) . و يكى از اهل كشف و شهود ( محيى الدين عربى در كتاب فتوحات مكيه ) مىگويد روز قيامت هر كدام از اهل بهشت و جهنم داخل در مقر خود مىشوند اما سعدا و اهل بهشت به فضل و كرم خدا ( نه بر اساس اعمال و افعال نيك و طاعات و عبادات زيرا گفته‌اند « العبد و ما فى يده كان لمولاه » يعنى بنده و آن‌چه كه در دست او است متعلق به مولاى او است . پس بنده از خود چيزى ندارد و مالك هيچ چيزى نيست تا به واسطهء آن استحقاق دخول در بهشت و كرامت الهى پيدا كند ) و اما اشقيا و اهل جهنم به حكم عدل الهى ( كه مقتضى كيفر و تعذيب بندهء متخلف است ) . و هر طايفه به سبب اعمال نيك و بد خود در بهشت و يا جهنم وارد مىشوند و به علت نيت ( و قصد ادامهء اعمال و افعال خويش ) در بهشت و يا جهنم مخلد مىشوند ( نه به سبب تعداد اعمال و افعال ) . خمودت - خمود به معنى سكون است « خمد النار » يعنى شعله‌هاى آن فرو نشست و « خمد الحمى » يعنى جوشش تب فرو نشست و شدت آن كاسته شد « اخمد الرجل » يعنى آن مرد سكوت كرد و آرام شد . خمودت نيز يكى از كيفيات نفسانى است . « 1 » خواطر - خواطر جمع خاطر است ملا صدرا گويد شناخت خواطر و فرق بين هر يك از آن‌ها از اهم مهمات است وجوه متعددى را در مقام فرق بين آن‌ها ذكر كرده‌اند . يكى فرق بين خاطر ملكى و خاطر شيطانى كه افراد نتوانند تكيه بر خداى خود كنند مگر اين‌كه به كيدهاى نفس اماره و هوا و هوس‌هاى آن آشنا بوده باشد كه البته اين گونه اشخاص خود بين خواطر خوب و بد فرق مىگذارند و ادراك مىكنند . هر خاطرى كه انسان را به اطاعت دعوت مىكند ملكى است و آن‌چه به گناه دعوت مىكند شيطانى است . ملا صدرا مىگويد به اين فرق هم نبايد اعتماد كرد چه بسا انسان‌ها را به عبادت دعوت مىكند و آن عبادت بدتر از معصيت است . « 2 » كه مولانا گويد : گر نماز و روزه هم فرمايدت * نفس مكّار است مكرى زايدت و چه بسا اين عبادت براى نفاق باشد و يا ريا و چه بسا به خاطر حب جاه و مقام است و چه بسا هوا حس نفس و خواطر شيطانى باشد . ملا صدرا گويد خواطر دو گونه‌اند خواطرى كه انسان‌ها را دعوت به كار خير مىكند و خواطرى كه انسان‌ها را دعوت به شر و بدى مىكند ، خواطر خوب را الهام و خواطر بدر را وسواس نامند ، خوب را رحمانى ملكى و بد را شيطان نفسانى خوانند . « 3 » خيال - يكى از قواى باطنى انسان خيال

--> ( 1 ) اسفار ، ج 4 ، ص 116 . ( 2 ) همان ، ج 3 ، ص 516 . ( 3 ) تفسير سورهء يس ، ص 226 .